Selecteer een pagina

De bodem is de basis van je tuin, teelt, oogst, zelfs de grond onder je bestaan – dat wist je al lang. Maar we weten vaak weinig van de grond. Je kunt wel onderzoeken: gaten boren, profielkuil graven, monsters nemen voor een chemische analyse, proefjes doen… Superleuk, maar bewerkelijk. Voor je in het veld aan de slag gaat, kun je vanaf je beeldscherm informatie verzamelen. Droog, uit de wind, en zonder vieze vingers…

Bodemkaart 1:50.000

Want: Nederland heeft een prachtige bodemkaart. 1:50.000 (1 cm op de kaart is 500 m in werkelijkheid), digitaal beschikbaar. Je moet er echt even voor gaan zitten – het kan best een tijdje puzzelen zijn voor je de info boven water hebt. Maar het is de moeite waard. Ik vertel er over in twee artikelen. Hier beschrijf ik hoe je de grondsoort vindt van een locatie, en hoe je bij de achtergrondinfo daarover komt. In een tweede artikel schrijf ik meer over de bodeminformatie.

Wat staat er op de kaart?

Om te beginnen: helaas staat de bodem van bebouwde zones (dorpen en steden) er niet op. Alleen landelijk gebied. Daarvoor zie je de grondsoort, de geschiktheid voor bv akkerbouw, grasland, bosbouw of bloembollenteelt. Eigenschappen als gemiddelde hoogste en laagste grondwaterstand, doorvertaald in de ‘grondwatertrap’. Kalkgehalte. Bodemstructuur.  Ontstaansgeschiedenis en aandachtspunten bij het gebruik van de grond.

Hoe werkt het?

Data-minen op de bodemkaart doe je op je computer, groot beeldscherm. Ga naar: maps.bodemdata.nl. In de rechterkolom zie je de ‘kaartlagen’. ‘Boorpunten’ is actief. In de linkerkolom zie je de kaart-tools. In de helpfunctie (links derde blokje van bovenaf) kun je informatie vinden hoe alles werkt.

Nu kun je gaan inzoomen naar de plek die je wilt onderzoeken. Als voorbeeld neem ik de grond van Hoeve Cronesteijn in Leiden. Kaarttools (links) staat ingesteld op inzoomen. Eerst zoek ik Leiden op de kaart op en ik trek daar een vierkantje:

Dan zoom ik in tot ik het gewenste perceel goed in beeld heb:

Nu kan ik de locatie goed zien:

Nu schakel ik in de rechterkolom over op de kaartlaag Bodemkaart 1:50.000; Vinkje èn bolletje bij deze regel moeten zwart zijn. Nu komt de bodemkaart in beeld. Veel details en herkenningspunten zijn nu niet meer te zien, maar nog wel de weg die links over de kaart loopt en het kanaal van links naar rechts boven. En ik weet wel ongeveer waar mijn perceel ligt. In de linkerkolom klik ik op de kaarttool ‘informatie’.

Dan klik ik op het blauwig groene vlak dat over mijn perceel heen ligt. Er komt een nieuw venster in beeld met de code en naam van de grond. In dit geval: pMn86C-III; Beschrijving: Kalkarme leek-/woudeerdgronden; klei; profielverloop 3; of 3 en 4 of 4. Dat is wat ik wil weten van de kaart. Dit stukje jargon schrijf ik op voor de volgende stap.

De toelichting en de uitleg

Om de code te kraken zijn er twee documenten. Die vind ik door bovenaan het scherm ‘naslag’ aan te klikken. En dan: ‘Bodemkaart 1:50.000’. Dan komende de kaartbladen van Nederland in beeld. Ik zoek het kaartblad op waar het perceel in ligt. In dit geval: 30WO. Die heb ik opgezocht in het pull-down-menuutje links (daar heet ie 30W30O (=30 west en 30 oost).

Dan krijg ik een nieuw venster, waar ik de Toelichting kan downloaden:

Markus, W.C. & C. van Wallenburg, 1982. Bodemkaart van Nederland 1 : 50 000. Toelichting bij de kaartbladen 30 West ‘s-Gravenhage en 30 Oost. Wageningen, Stichting voor Bodemkartering.

Ook kan ik linksboven op het scherm ‘uitleg legenda’ aanklikken (zie plaatje hierboven). Komt er een nieuw venster om te downloaden:

Steur, G.G.L. en W. Heijink, 1991. Bodemkaart van Nederland, schaal 1 : 50 000. Algemene begrippen en indelingen. Wageningen, Staring Centrum.

Nu heb ik alle informatie om door te pluizen.

Ben je er nog? Gefeliciteerd! Dan kun je nu de informatie over je bodemsoort verzamelen.

Aan de slag met de bodeminfo

Ik begin altijd met de Toelichting. Zolang dat document duidelijk is, heb je de ‘Algemene begrippen en indelingen’ niet nodig. De Toelichting begint met de geologie van het gebied, de gebruiksgeschiedenis en de bodemgeografie. Dan worden de grondsoorten besproken, elke code komt aan bod. Er is een hoofdstuk over grondwatertrap en over bodemgeschiktheid – met fijne data in de aanhangsels. Goed lezen en alles bij elkaar zoeken – ik ga er in een volgend artikel dieper op in.

Wat heeft het me opgeleverd?

De bovengrond bij Hoeve Cronesteijn bestaat uit kalkloze lichte zeeklei. Daaronder, vanaf 25 cm diep, is er zware klei. De bovengrond heeft rond 10-18 % organische stof. De grond is zwak zuur, pH-KCl tussen 4,5 en 6,5. In het hele profiel komen roestvlekken voor, wat wijst op wisselend droge en natte omstandigheden. De gemiddelde hoogste grondwaterstand (eind vd winter) ligt tussen 10 en 40 cm diepte, de gemiddelde laagste tussen 90 en 120 cm. Daarmee is het perceel vrij ondiep ontwaterd.

Het vochtleverend vermogen is zeer groot. De bewortelbare diepte is 50 tot 70 cm. Vanaf ongeveer 25 cm vind je prismatische of blokkige structuur, voor de bovengrond wordt geen structuur gegeven – is afhankelijk van het gebruik. De bovengrond is matig gevoelig voor insporing of vertrapping. De verkruimelbaarheid is ‘medium’. De structuurstabiliteit is goed, de voedingstoestand zeer hoog. Voor akkerbouw is er een groot teeltrisico vanwege beperkte berijdbaarheid en bewerkbaarheid. Ook voor grasland is berijdbaarheid en vertrapping een aandachtspunt, maar positief is de hoge productie. Een vergelijkbare grondsoort met dieper grondwater is een stuk beter geschiktheid voor akkerbouw en grasland – dus als daar wat aan te doen is, heb je meer mogelijkheden.

Kort samengevat: een vruchtbare kleigrond, aan de natte kant, waardoor je voorzichtig moet zijn met berijden en bewerken. Dat beperkt de mogelijkheden. Maak je er een moestuin van: een prima oogst kan, maar in een natte winter staan je peentjes in het grondwater. Zorg voor betere ontwatering.

Maar eerst nog het veldonderzoek. Er is altijd variatie, soms verandering, en ter plekke leer je je grond pas echt kennen.

 

Verantwoording, etc.

Beeldmateriaal is afkomstig van www.bodemdata.nl, overgenomen met toestemming van Wageningen Environmental Research. Dank aan Folkert de Vries.

Waarom Hoeve Cronesteijn? Zo maar; het is een prachtige dagbestedingslocatie van Gemiva. Mijn zus werkt daar.

Voor de Vlamingen:  via de Databank Ondergrond Vlaanderen kun je de bodemkaart vinden. Ook zeer chic.

Tips en artikelen ontvangen?

Tips en artikelen ontvangen?

Ontvang blog en aankondigingen in je mailbox

Bedankt voor je aanmelding!